Metoda integracji odruchów INPP

logo_INPP

To w jakim kierunku potoczy się droga edukacyjna dziecka, jaka będzie jego przyszłość, zależy w dużej mierze od jego zainteresowań i uzdolnień. Nie wszystkie jednak dzieci uczą się tak samo chętnie, nie lubią czytać, popełniają błędy, mają brzydkie pismo, nie lubią rysować, unikają lekcji wf, nie potrafią usiedzieć w miejscu. W ocenie nauczycieli i rodziców dzieci te uważane są za mniej zdolne lub leniwe. Może być jednak tak, że przyczyna tkwi w niezintegrowanych odruchach, które przeszkadzają im w nauce, wpływają na ich rozwój poznawczy, ruchowy i emocjonalny. Mimo posiadanego przez dziecko wysokiego potencjału intelektualnego wyniki osiągane przez nie w szkole są poniżej przeciętnej lub przeciętne.

Program opracowany przez Instytut Neurofizjologii i Psychologii INPP w Chester (Wielka Brytania). Od lat 70-tych stosowany z sukcesami w przypadku dzieci ze specyficznymi trudnościami w nauce w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Holandii, Szwecji i USA. Od kilku lat wdrażany również w Polsce w formie indywidualnej terapii prowadzonej przez certyfikowanych terapeutów oraz szkoleń dla nauczycieli z „Programu Ćwiczeń Integrujących dla Szkół”. Skuteczność zarówno programu indywidualnego jak i szkolnego została potwierdzona badaniami naukowymi.

Znacząca część uczniów wykazuje niedojrzałość w zakresie sprawności ruchowej oraz równowagi. Ta niedojrzałość często jest uwarunkowana niezintegrowaniem odruchów pierwotnych (u prawidłowo rozwijających się dzieci powinny one zostać zintegrowane do końca 1 roku życia). Opóźnienie neurorozwojowe jest przeszkodą w osiąganiu sukcesów szkolnych, ponieważ gotowość dziecka do nauki nie obejmuje tylko odpowiedniego poziomu rozwoju funkcji poznawczych, emocjonalnych i społecznych. W szkole od dziecka wymaga się również spokojnego siedzenia w ławce, dawania sobie rady na zatłoczonych korytarzach, skupiania uwagi na zadaniach bez względu na inne docierające do niego bodźce, wykonywania precyzyjnych ruchów reki przy pisaniu, płynnych ruchów oczu przy czytaniu czy przepisywaniu z tablicy. Jak więc widać umiejętności ruchowe to podstawa uczenia szkolnego. Tymczasem okazuje się, że około 20% uczniów o prawidłowym lub wręcz wysokim poziomie rozwoju poznawczego nie radzi sobie z wymaganiami szkoły. Dzieci z trudnościami w uczeniu się mogą poprawić zaburzone funkcje dzięki wykonywaniu codziennego programu ćwiczeń ruchowych opartych wzorcach ruchowych, które pojawiają się w naturalnym rozwoju dziecka w 1 roku życia. Wykonywanie ćwiczeń zajmuje maksymalnie 10 minut dziennie. Terapia opóźnienia neurorozwojowego wg programu INPP dr Sally Goddard skierowana jest do dzieci z problemami szkolnymi i emocjonalnymi. Terapii mogą zostać także poddane osoby dorosłe. Według definicji INPP opóźnienie neurorozwojowe jest przedłużającym się, powyżej 6-12 miesiąca życia, nagromadzeniem odruchów pierwotnych i/lub brakiem, bądź występowaniem niedojrzałych odruchów posturalnych.

Według Sally Goddard obecność lub brak odruchów w podstawowych etapach rozwoju dziecka stanowi o dojrzałości ośrodkowego układu nerwowego. Prawidłowy rozwój uwarunkowany jest przez odruchy pierwotne, które powinny się pojawić w życiu płodowym, spełnić swoje zadanie, a następnie ulec wygaszeniu lub przekształceniu w odruchy posturalne. Wszystkie odruchy mają swoją kolejność i chronologię. Dziecko, wspomagane przez odruchy, powinno przejść wszystkie etapy rozwoju. Jeśli ta prawidłowość zostanie zaburzona, wczesne odruchy zostaną zablokowane, a pojawienie się kolejnych utrudnione, co będzie miało istotny wpływ na prawidłowy rozwój psychoruchowy dziecka i jego późniejsze funkcjonowanie w szkole i w życiu dorosłym.

U wielu dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu, zaburzeniami zachowania lub opóźnionym rozwojem motorycznym stwierdzono opóźnienie neurorozwojowe, związane z obecnością niezintegrowanych odruchów pierwotnych. Dlatego terapia INPP może być skuteczna w walce z takimi problemami jak:

  • dysleksja,
  • dysortografia,
  • dysgrafia,
  • dyspraksja,
  • zaburzenia koncentracji uwagi,
  • nadpobudliwość w tym ADHD,
  • zaburzenia koordynacji,
  • trudności w czytaniu i pisaniu,
  • obniżona sprawność percepcji wzrokowej i słuchowej
  • opóźniony rozwój mowy,
  • zespół Aspergera i autyzm.

Program terapii INPP, niweluje przyczyny występujących u dziecka zaburzeń, opiera się na naturalnych wzorcach ruchowych, które dziecko wykonuje w pierwszym roku życia. Dzieci mogą usprawnić zaburzone funkcje wykonując codziennie, ustalony przez terapeutę, prosty zestaw ćwiczeń trwający od 3 do 10 min. Po około 4-6 tygodniach ćwiczeń, na badaniu kontrolnym, terapeuta decyduje o przejściu do dalszego etapu programu. Zazwyczaj terapia trwa od 10 do 12 miesięcy.

Terapia posiada wiele zalet: nie wymaga specjalistycznego sprzętu, częstych wizyt u specjalisty, a co jest z tym związane, nie jest kosztowna, usuwa przyczyny występujących zaburzeń, a nie tylko objawy.

Program został opracowany przez Instytut Neurofizjologii i Psychologii INPP w Wielkiej Brytanii w latach 70-tych. Ma na celu usprawnianie umiejętności niezbędnych do efektywnego uczenia się.

Wyniki badań przeprowadzonych na terenie Wielkiej Brytanii, Niemiec, Holandii, Szwecji i USA potwierdzają skuteczność stosowania programu ćwiczeń integrujących INPP (lista opublikowanych badań na www.inpp.org.uk).

Niezintegrowane odruchy mogą w znaczący sposób wpływać na percepcje wzrokową i słuchową. Inaczej mówiąc, dziecko może inaczej widzieć i słyszeć niż osoby nieobciążone dezintegracją odruchów, ale nam tego nie powie, ponieważ tak widzi i słyszy od urodzenia.

W przypadku niezintegrowanego odruchu Moro często obserwujemy u dzieci:

  • nadwrażliwość jednego lub kilku zmysłów (np. na ostre lub migające światło, nagły hałas, na dotyk – drażniące metki, ubrania),
  • zaburzenia ruchu gałek ocznych oraz percepcji wzrokowej,
  • obniżoną odporność lub nadreaktywność układu odpornościowego powodująca alergie,
  • niepożądaną reakcję na leki i niektóre konserwanty,
  • niską wytrzymałość, cykl występujących po sobie okresów wzmożonej aktywności i wyczerpania,
  • nadpobudliwość, wahania nastrojów, trudności z przyjmowaniem krytyki,
  • niskie poczucie własnej wartości, niepewność, zależność, nieśmiałość,
  • trudności z podejmowaniem decyzji,
  • niechęć do zmian, niskie zdolności adaptacyjne,
  • stany lękowe, stały niepokój wyraźnie niezwiązany z rzeczywistością,
  • potrzeba kontrolowania zdarzeń.

Dzieci mogą wykazywać dwie skrajne postawy emocjonalne. Mogą być ciche wycofane, nieśmiałe, zalęknione, trudno im będzie nawiązywać rozmowę w nieznanym towarzystwie albo wręcz przeciwnie mogą być głośne, przebojowe chcące dominować i kontrolować otoczenie, próbując sobie podporządkować zarówno rówieśników jak i dorosłych.

Niezintegrowany odruch TOB może powodować:

  • niestabilność postawy związana z pozycją głowy, co wpływa na równowagę i napięcie mięśniowe,
  • chodzenie na palcach powyżej 3. roku życia,
  • hipotonię bądź hipertonia mięśniowa,
  • niewykształcone odruchy prostowania głowy (podpieranie głowy na ręce),
  • zaburzoną percepcję wzrokową i kontrolę ruchów oczu,
  • zawroty i bóle głowy, lęk wysokości,
  • chorobę lokomocyjną występującą po okresie dojrzewania,
  • zaburzenia orientacji przestrzennej,
  • trudności z rozróżnianiem dźwięków,
  • zaburzenia w przesyłaniu sygnałów płynących z ciała do układu przedsionkowego i związanych z nim układów np.: łuk odruchu przedsionkowo-ocznego.

Dzieci mogą mieć problem z rozmieszczeniem rysunku na kartce, najczęściej są to małe ilustracje umieszczone gdzieś na skraju kartki, z odczytywaniem godzin na zegarze mechanicznym, często mylą podobnie wyglądające litery np. d-b, czytają od prawej do lewej, piszą pismem lustrzanym.

Odruch ATOS wywołuje:

  • zaburzone poczucie równowagi podczas chodzenia (przy zwróceniu głowy w bok),
  • uniemożliwiona nauka płynnego, naprzemiennego pełzania,
  • utrudniony rozwój ruchów naprzemiennych, chód robota,
  • utrudnioną koordynację ręka – oko oraz obu stron ciała,
  • problemy z przekroczeniem pionowej linii środkowej ciała, widoczne już u 7-miesięcznego niemowlaczka, który nie manipuluje zabawkami,
  • lateralizację skrzyżowaną powyżej 8. roku życia,
  • trudności z wodzeniem oczami w linii poziomej, problemy z czytaniem i pisaniem,
  • brzydkie pismo, trudności z wypowiedzeniem myśli pisemnie.

Dzieci obciążone niezintegrowanym odruchem ATOS będą miały problemy z wodzeniem oczami w linii poziomej, co w znaczący sposób wpływa na umiejętność czytania. Dziecko gubi linijki, musi wskazywać sobie palcem czytany wers. Brak płynności poziomego wodzenia oczami wymaga od dziecka dużego skupienia na samej technice czytania, na fizycznym odszyfrowaniu zapisu, w związku z tym nie potrafi zrozumieć czytanego tekstu ani zapamiętać pisowni. Często u dzieci z ATOS-em występuje dominacja lewego ucha, co zaburza proces przetwarzania słuchowego i odbiór dźwięków. Mogą w związku z tym mylić podobnie brzmiące głoski, „nie słyszeć” końcówek wyrazów, a nawet nie rozumieć poleceń.

Niezintegrowany odruch STOS może powodować:

  • zaburzenia integracji górnej i dolnej części ciała, trudności z ruchami wymagającymi współpracy górnej i dolnej części ciała np.: podczas pływania, przewrotów,
  • niemożność opanowania umiejętności raczkowania,
  • nieprawidłowy chód, tzw. małpi,
  • tendencję do garbienia się, zwłaszcza podczas siedzenia w ławce czy przy stole,
  • zaburzenia koordynacji oko-ręka: niezdarność, bałaganienie podczas posiłku,
  • zaburzone widzenie obuoczne i przestawianie wzroku z bliskich odległości na dalekie i na odwrót (konieczne przy przepisywaniu z tablicy, łapaniu piłki),
  • zaburzone wodzenie oczami w linii pionowej, w związku z tym mogą pojawić się problemy z dodawaniem i odejmowaniem pisemnym,
  • obniżone napięcie mięśniowe,
  • zaburzenia koncentracji uwagi w wyniku dyskomfortu, jaki sprawia siedzenie w jednej pozycji.

Odruch STOS możemy zaobserwować u dzieci, które siadają na podłodze z nóżkami w literę „W”, nie raczkowały lub raczkowały w nieprawidłowy sposób np. na dłoniach i stopach lub pociągając za sobą obie nogi jednocześnie, raczkowały do tyłu… STOS zaburza widzenie obuoczne i przenoszenie wzroku z przedmiotów widzianych daleko na te widziane blisko lub na odwrót, dlatego dzieci wolno przepisują z tablicy i gubią się podczas przepisywania, chowają się przed nadlatującą piłką lub nie potrafią jej złapać. Często też dzieci, aby móc skupić uwagę, muszą usiąść w specyficzny sposób, np. na podwiniętej nodze, z nogami wyciągniętymi do przodu lub zawiniętymi wokół nóg od krzesła… Często też wiercą się i zmieniają pozycje.

To tylko niektóre problemy, jakie mogą powodować niezintegrowane odruchy. Mogą one występować łącznie lub w określonych konfiguracjach, powodując trudności w nauce, wywołując zniechęcenie i frustrację. Dzieci obciążone niezintegrowanymi odruchami muszą włożyć wiele wysiłku, aby skoncentrować uwagę, przeczytać, napisać, zapamiętać. Szybko zauważają, że są gorsze od rówieśników, chociaż tak naprawdę intelektualnie nie odbiegają od normy, mają niską samoocenę, nie lubią się uczyć i chodzić do szkoły.

Czy Twoje dziecko potrzebuje pomocy? Sprawdź już dziś!